Langzaam uit het dal
Ondanks positieve stemmingsindicatoren bestaat er gerede twijfel over de duurzaamheid van het herstel. Daarom zullen de overheden hun stimuleringsmaatregelen waarschijnlijk voorlopig nog niet stopzetten. De hoop is dat consumenten weer meer gaan besteden, zeker nu de vrees voor werkloosheid lijkt af te nemen. Wat niet meewerkt is de sterke euro, die de concurrentiepositie van de industrie verzwakt. De inflatie blijft laag, en een rentestijging wordt pas voor eind 2010 voorzien.
Stimuleringsmaatregelen tot in 2011
Hoewel de meeste Europese stemmingsindicatoren in september verder zijn verbeterd bestaat er nog steeds twijfel over de duurzaamheid van het herstel. De meeste landen van de Europese Unie zijn de mening toegedaan dat budgettaire stimuleringsmaatregelen pas moeten worden opgeheven als het economisch herstel goed op gang is gekomen, maar wel uiterlijk in 2011. Dit houdt waarschijnlijk in dat nationale overheden de economie in 2010 zullen blijven stimuleren. In Frankrijk worden bijvoorbeeld nieuwe stimuleringsmaatregelen verwacht, terwijl de nieuwe Duitse coalitie de kiezers extra belastingverlagingen in het vooruitzicht heeft gesteld, al zijn die van beperkte omvang.
Hoopvol nieuws
Het effect van eerdere overheidssteun aan de autosector – via de slooppremie – is nog niet uitgewerkt. De Europese autoverkopen gingen in september flink omhoog. In Duitsland is de regeling inmiddels afgelopen, maar Frankrijk en Italië hebben aangekondigd hun sloopregeling tot in 2010 te verlengen, zij het in afgeslankte vorm. En er is meer hoopvol nieuws. Zo is het vertrouwen van Europese consumenten tot het hoogste niveau in een jaar gestegen. Hoewel de werkloosheid in de eurozone in de tussentijd verder is opgelopen neemt de vrees voor het verdwijnen van arbeidsplaatsen op dit moment langzaam af. Dit zou de Europese consument ertoe kunnen aanzetten om minder te sparen en meer te gaan besteden. De verwachting van een consumptiehausse is echter voorbarig; daarvoor is de baanzekerheid nog veel te laag en zijn de geleden beleggingsverliezen op bijvoorbeeld de aandelenmarkt te groot. Maar de recente berichten zijn wel bemoedigend.
Tegenwind
Desalniettemin heeft de EU-16 nog steeds last van tegenwind. Hoewel de grote Europese banken inmiddels onderworpen zijn aan een stresstest – en alle zijn geslaagd – zullen zij, vanwege de onzekere economische vooruitzichten, voorzichtig blijven in hun kredietbeslissingen. Verder rekent Europa op de buitenlandse vraag als aanjager van het economisch herstel, maar biedt de sterke euro in dit opzicht zeker geen helpende hand. Industriële bedrijven omschrijven hun concurrentiepositie momenteel als het zwakst sinds de aanvang van de monetaire unie in 1999. Wij gaan daarom nog steeds uit van een economische krimp van 3,8% dit jaar in het eurogebied, gevolgd door een benedengemiddeld herstel in 2010 (1,2%).
Inflatie blijft laag
De inflatie was in september nog steeds negatief (-0,3%), maar de verwachting is dat deze zal later in het jaar, als de negatieve effecten van lagere voedsel- en energieprijzen uit de vergelijking vallen, weer positief zal worden. De inflatieverwachtingen zijn echter zeer gematigd. Vanuit het oogpunt van behoud van marktaandeel zijn bedrijven, zeker in een omgeving van zwakke vraag, namelijk terughoudend met het verhogen van prijzen. Wij gaan nu uit van een inflatie van 1,2% in 2010 en 2,1% in 2011. Dit betekent dat de inflatie waarschijnlijk nog lang onder de ECB-doelstelling van ‘dichtbij, maar onder de 2%’ zal blijven. Wij houden daarom vast aan onze prognose dat een eerste renteverhoging met 25 basispunten pas in het laatste kwartaal van 2010 zal plaatsvinden. Dat de ECB de rente naar verwachting nog lang op een laag niveau zal houden verklaart meteen waarom ons profiel voor de Europese kapitaalmarktrente voor de komende twaalf maanden slechts een bescheiden opwaartse tendens laat zien.
Dimitry Fleming
